 |
| Dự kiến ngày 01/01/2011 sẽ kiểm kê, đánh giá lại tài sản, vốn của doanh nghiệp 100% vốn nhà nước. Ảnh minh họa. |
Đồng thời, đề án sẽ là căn cứ xây dựng phát triển kinh tế - xã hội chung của cả nước; hoàn thiện cơ chế quản lý kinh tế, phản ánh đúng giá trị tài sản, vốn và nợ trên cơ sở giá thị trường; hạch toán đầy đủ và xác định đúng kết quả kinh doanh và hiệu quả các nguồn vốn và tài sản cũng như mức độ bảo toàn và phát triển vốn Nhà nước của doanh nghiệp 100% vốn Nhà nước.
Tại sao phải kiểm kê đánh giá lại tài sản nhà nước tại doanh nghiệp?
Bộ Tài chính cho biết: Qua báo cáo của 95 Tập đoàn, Tổng công ty Nhà nước, tính đến 1/1/2009, tổng tài sản tại các doanh nghiệp 100% vốn Nhà nước (gọi tắt là DNNN) là 1.112.560 tỷ đồng. Tài sản này được hình thành từ nguồn vốn chủ sở hữu và nguồn vốn vay và các khoản nợ khác; trong đó vốn chủ sở hữu là 440.150 tỷ đồng.
Trước đây vào những năm đầu của kế hoạch 5 năm, Chính phủ thường tổ chức thực hiện việc kiểm kê đánh giá lại tài sản của doanh nghiệp 100% vốn Nhà nước. Những năm gần đây, do việc thực hiện sắp xếp, chuyển đổi các DNNN, trong đó có thực hiện việc kiểm kê, đánh giá lại tài sản, vốn đối với doanh nghiệp thực hiện chuyển đổi, nên từ sau đợt kiểm kê vào thời điểm 1/1/2000 tới nay, Nhà nước chưa thực hiện kiểm kê, đánh giá lại tài sản của DNNN.
Những năm qua, tình hình kinh tế, giá cả, thị trường đã có nhiều biến động nhưng các doanh nghiệp vẫn đang hạch toán, quản lý vốn và tài sản theo giá tại thời điểm mua sắm, đầu tư; trong đó có những tài sản, tiền vốn được Nhà nước giao cho doanh nghiệp chưa được thể hiện đúng với giá trị thực tế: Tài sản của các doanh nghiệp Nhà nước (trong đó có khoản đầu tư tài chính như: đầu tư vào công ty con liên doanh, liên kết và đầu tư dài hạn khác) hiện đang được hạch toán, quản lý theo giá tại thời điểm mua sắm (nếu mua bằng ngoại tệ thì quy đổi theo tỷ giá tại thời điểm ghi sổ kế toán), vì vậy, giá trị một số tài sản của doanh nghiệp trên sổ kế toán chưa phản ánh đúng nguồn lực doanh nghiệp được giao quản lý và sử dụng theo giá thị trường (đặc biệt là giá trị các khoản đầu tư chứng khoán trong điều kiện thị trường chứng khoán có nhiều biến động). Đối với công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên được chuyển đổi từ doanh nghiệp Nhà nước, tài sản khi chuyển đổi cũng chưa được đánh giá và xác định lại theo sát giá thị trường. Do đó, giá trị tài sản của doanh nghiệp này chưa phản ánh đúng với giá trị thực. Về giá trị quyền sử dụng đất, hiện tại đối với các doanh nghiệp có quyền sử dụng đất và đã thực hiện nghĩa vụ với ngân sách Nhà nước khi giao đất hoặc nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất thì giá trị đất này được phản ánh trên Bảng cân đối kế toán theo giá trị tại thời điểm được giao đất hoặc chuyển nhượng đất nên cũng chưa phản ánh được đầy đủ giá trị quyền sử dụng đất được giao.
Vốn hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp: Theo chế độ quy định, vốn Nhà nước bao gồm vốn đầu tư của Nhà nước, Quỹ đầu tư phát triển, vốn đầu tư xây dựng cơ bản, Quỹ Hỗ trợ sắp xếp doanh nghiệp. Các nguồn vốn này là biểu hiện bằng tiền của giá trị tài sản doanh nghiệp Nhà nước được giao quản lý, sử dụng nên cũng cần đánh giá lại, tổng hợp để xác định rõ cơ cấu nguồn vốn nhà nước đầu tư tại doanh nghiệp.
Nhà nước với vai trò chủ sở hữu có thể điều hoà từ nơi thừa vốn sang nơi thiếu vốn, tuy nhiên, do chưa có đánh giá chính xác về tình trạng thừa thiếu vốn tại các doanh nghiệp nên cũng chưa thực hiện điều chỉnh được.
Đối với nợ phải trả: Các doanh nghiệp ghi nhận theo nghĩa vụ nợ tại thời điểm phát sinh. Đối với khoản nợ phải trả bằng ngoại tệ, theo quy định hiện hành, các doanh nghiệp phải đánh giá lại giá trị khoản nợ này theo tỷ giá tại thời điểm lập báo cáo tài chính; Trên thực tế, có nhiều doanh nghiệp đã tuân thủ quy định này, nhưng cũng có doanh nghiệp nếu tính đúng quy định thì doanh nghiệp sẽ bị lỗ, nên chưa tính đủ số nợ phải trả theo tỷ giá tại thời điểm lập báo cáo tài chính.
Trong điều kiện tình hình kinh tế có nhiều biến động, để tạo điều kiện cho doanh nghiệp tổ chức quản lý vốn và tài sản đuúng theo thực tế và phù hợp cơ chế thị trường trong bối cảnh hội nhập cũng như việc kiểm kê đánh giá năng lực và hiệu quả quản lý vốn và tài sản nhà nước tại doanh nghiệp, hoạch định và triển khai các giải pháp xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng XHCN thực hiện cơ cấu lại DNNN thì cần thiết đánh giá lại vốn và tài sản của doanh nghiệp (yếu tố quan trọng có ảnh hưởng quyết định đến sự phát triển kinh tế xã hội).
Ưu điểm và những hệ quả khi đánh giá lại vốn tài sản của doanh nghiệp 100% vốn Nhà nước
Phản ánh đúng giá trị tài sản, vốn Nhà nước theo sát giá thị trường, trên cơ sở đó tạo điều kiện các doanh nghiệp hạch toán kinh doanh, quản lý vốn và tài sản cũng như xác định đúng kết quả hoạt động kinh doanh;
Tạo điều kiện cho chủ sở hữu Nhà nước giám sát và đánh giá hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp sát thực tế hơn;
Xác định đúng giá trị vốn Nhà nước đầu tư vào doanh nghiệp, nâng cao trách nhiệm của đại diện chủ sở hữu vốn nhà nước tại doanh nghiệp cũng như quyền lợi của Nhà nước đối với số vốn đầu tư vào doanh nghiệp;
Tạo cơ sở cho việc hoạch định chính sách và tổ chức thực hiện các giải pháp để phân bổ lại nguồn lực Nhà nước đầu tư vào các ngành, lĩnh vực; thực hiện điều hòa các nguồn lực từ nơi thừa sang nơi thiếu... Góp phần tác động để nền kinh tế phát triển theo đúng định hướng của Đảng và Chính phủ trong từng giai đoạn.
Việc đánh giá lại tài sản của doanh nghiệp 100% vốn Nhà nước có những ưu điểm nói trên, song cũng phát sinh những hệ quả trong quản lý tài chính doanh nghiệp và tác động đến hoạt động của nền kinh tế, cụ thể là: Công ty Nhà nước phải trích khấu hao trên giá trị tài sản cố định đã được đánh giá lại; từ đó làm cho chi phí sản xuất kinh doanh hoặc giá vốn hàng bán sẽ có thay đổi (tăng hoặc giảm). Kinh nghiệm đánh giá lại tài sản doanh nghiệp khi cổ phần hoá cho thấy giá trị tài sản sau khi đánh giá lại đều tăng lên, điều này làm cho giá thành tăng và có thể ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của các công ty Nhà nước. Trong điều kiện kinh tế đang phục hồi chậm, giá trị một số tài sản đánh giá lại theo giá thị trường có thể thấp hơn giá trị theo sổ sách, dẫn đến giảm vốn Nhà nước.
Từ những đánh giá thực trạng về quản lý tài sản, vốn Nhà nước tại các DNNN và phân tích ưu đỉểm cũng như hệ quả khi đánh giá lại tài sản, vốn Nhà nước tại doanh nghiệp nói trên, Bộ Tài chính thấy rằng cần thống nhất một số quan điểm trong việc kiểm kê đánh giá lại tài sản, vốn nhà nước tại DNNN như sau: Việc kiểm kê, đánh giá lại tài sản và vốn nhà nước đầu tư tại doanh nghiệp là cần thiết, đem lại nhiều lợi ích cho bản thân doanh nghiệp cũng như cho công tác điều hành và quản lý kinh tế vĩ mô; Những hệ quả phát sinh trong quá trình đánh giá lại tài sản, vốn nhà nước là một thực tế khách quan cần phải được nhìn nhận để xử lý, không coi đó là trở ngại khi đánh giá lại tài sản, vốn nhà nước tại doanh nghiệp. Trong điều kiện nền kinh tế đang có nhiều diễn biễn phức tạp, nhiều doanh nghiệp đang gặp khó khăn trong hoạt động sản xuất kinh doanh (đặc biệt là xuất khẩu), Chính phủ đã và đang triển khai một hệ thống các giải pháp ngăn chặn tình trạng suy giảm kinh tế và tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp thì việc kiểm kê, đánh giá lại tài sản và vốn có bước đi thích hợp (thực hiện thời điểm trước khi còn đầu tư) không gây ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp và việc triển khai thực hiện các nhóm giải pháp của Chính phủ.
Việc đánh giá lại tài sản phải đảm bảo theo nguyên tắc sát với thị trường. Đối với những tài sản không có lưu chuyển trên thị trường thì áp dụng phương pháp so sánh với tài sản có tính năng công suất tương đương. Riêng đối với đất đai thì phải đảm bảo phù hợp với quy định của Luật Đất đai.
Nội dung kiểm kê, đánh giá lại vốn, tài sản tại doanh nghiệp 100% vốn Nhà nước
Các doanh nghiệp có vốn Nhà nước bao gồm các doanh nghiệp 100% vốn Nhà nước và các công ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu hạn nhiều thành viên có sự tham gia góp vốn của Nhà nước. Đối với công ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu hạn nhiều thành viên thì vốn, tài sản Nhà nước đã được đánh giá lại khi cổ phần hoá hoặc khi các bên tham gia góp vốn thành lập, vì vậy không nhất thiết phải đánh giá lại vốn Nhà nước tại các doanh nghiệp này. Còn đối với các doanh nghiệp 100% vốn Nhà nước thì hiện có doanh nghiệp thuộc diện Nhà nước tiếp tục duy trì nắm giữ 100% vốn, nhưng cũng có doanh nghiệp thuộc đối tượng sẽ thực hiện cổ phần hoá, đa dạng hoá sở hữu. Vì vậy cần xác định rõ doanh nghiệp nào thuộc phạm vi, thực hiện kiểm kê, đánh giá lại vốn, tài sản trong đợt này sẽ có ý nghĩa quan trọng trong việc xác định quy mô, phương pháp, bước đi của công tác kiểm kê, đánh giá lại vốn và tài sản Nhà nước tại doanh nghiệp đợt này. Từ tình hình trên, Bộ Tài chính đề nghị :
Đối tượng tiến hành kiểm kê, đánh giá lại tài sản và vốn nhà nước lần này chỉ bao gồm các doanh nghiệp do Nhà nước đầu tư 100% vốn điều lệ: Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên bao gồm: Tổng công ty Công ty độc lập; công ty mẹ ( đối với tổng công ty, tập đoàn hoạt động theo mô hình công ty mẹ - công ty con); công ty thành viên hạch toán độc lập của các Tập đoàn, Tổng công ty. Công ty cổ phần Nhà nước (các công ty cổ đông là các công ty do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ). Các công ty liên doanh 100% vốn Nhà nước (các bên tham gia kiên doanh là các công ty do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ).
Tài sản bao gồm: Tài sản ngắn hạn (gồm: tiền và các khoản tương đương tiền, các khoản đầu tư tài chính ngắn hạn, các khoản phải thu ngắn hạn, hàng tồn kho, tài sản ngắn hạn khác) và tài sản dài hạn (gồm: các khoản phải thu dài hạn, tài sản cố định, bất động sản đầu tư, các khoản đầu tư tài chính dài hạn, tài sản dài hạn khác, giá trị quyền sử dụng đất, lợi thế thương mại, giá trị thương hiệu, giá trị quyền sở hữu trí tuệ (Tài sản là lợi thế thương mại, giá trị thương hiệu, giá trị quyền sở hữu trí tuệ chỉ phải kiểm kê đánh giá lại trong trường hợp doanh nghiệp đã có phản ánh trên sổ kế toán và có hướng dẫn đánh giá lại đối với những loại tài sản này).
Vốn hoạt động của doanh nghiệp bao gồm: nợ ngắn hạn, nợ dài hạn, vốn chủ sở hữu, nguồn kinh phí và quỹ khác.
Thời điểm kiểm kê đánh giá: Dự kiến 0 giờ ngày 1/1/2011.
(Theo Taichinhdientu)
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét