Tốc độ tăng tín dụng chung gần 5 tháng đầu năm còn khá chậm, nhưng riêng tín dụng ngoại tệ và cho vay bất động sản lại đang ở mức cao, cần lường trước rủi ro và chuẩn bị các phương án xử lý tình huống bất thường có thể xảy ra.
 |
| Giao dịch ngoại tệ tại Viẹtcombank. Ảnh: Kỳ Anh |
Tín dụng bằng USD tăng bởi chênh lệch lãi suất, cho vay lĩnh vực BĐS tăng vì lợi nhuận do thị trường BĐS ở một số khu vực ở các địa phương, đặc biệt là TP.Hà Nội đang “nóng”. Toàn quốc, quý I tín dụng VND tăng 0,57%, trong khi tín dụng USD tăng14,07% (tháng 4 là 1,4% và 3% so cuối quý I), riêng Hà Nội đến cuối tháng 4, hai chỉ tiêu tăng tương ứng là 2,08% và 22,78% so cuối năm 2009. Tỉ trọng cho vay BĐS tuy còn thấp trong tổng dư nợ chung, nhưng tốc độ tăng dư nợ cho vay BĐS trong những tháng gần đây khá cao. Hà Nội có tháng tốc độ tăng đến 9% so với tháng trước.
Chỉ riêng TPHCM và Hà Nội, dư nợ cho vay BĐS hiện khoảng 120 ngàn tỉ đồng. Nếu tính chung toàn quốc dư nợ BĐS có thể lên đến 150 ngàn tỉ đồng. Giá BĐS tăng nóng ở Hà Nội đang khiến các nguồn tiền đổ vào thị trường này, ngoài vốn tự có nhiều NĐT sử dụng đòn bẩy tài chính thông qua các khoản vay tiêu dùng. Đã bắt đầu có những dự đoán về sự “tháo chạy” tại thị trường BĐS ở một số vùng đã quá nóng, quá “ảo”. Một khi sự tháo chạy diễn ra thì ai cũng hiểu hậu quả với các NH là thế nào. Hơn nữa các NHTM chưa chữa được căn bệnh chênh lệch kỳ hạn kinh niên giữa nguồn vốn và sử dụng vốn trung, dài hạn.
Tỉ lệ vốn huy động trung, dài hạn trong nguồn vốn huy động rất thấp và chưa có dấu hiệu nào được cải thiện. Hiện nay vốn cho vay lĩnh vực BĐS chủ yếu vẫn sử dụng tỉ lệ nguồn vốn ngắn hạn được phép. Tăng dư nợ cho vay BĐS trong khi nguồn vốn tương ứng không tăng, chính các NH cũng đang đánh cược với viễn cảnh của thị trường BĐS.
Rủi ro khi tín dụng ngoại tệ tăng cao
Đã nhiều cảnh báo về tốc độ tăng quá cao của tín dụng ngoại tệ trong gần 5 tháng đầu năm, đặc biệt sau thời điểm thông tư 07 của NHNN về LS thỏa thuận được ban hành. Trước tình hình LS cho vay VND lên khoảng 15-18% trong bối cảnh tỉ giá giảm dần, nhiều NH khuyến khích doanh nghiệp (DN) chuyển sang vay USD để hưởng LS thấp hơn và cũng giúp NH giải ngân được số vốn USD đang ứ.
Lãi suất USD thấp cộng với việc đối tượng vay ngoại tệ được mở rộng đã khiến dư nợ cho vay USD của các NHTM tăng rất nhanh. Tỉ lệ sử dụng vốn trên vốn huy động ngoại tệ cũng cao hơn hẳn nội tệ (Hà Nội hai tỉ lệ là 75,7% và 59,3%).
Dư nợ ngoại tệ tăng như vậy, trước mắt có hai cái lợi: (1) DN có vốn LS thấp để kinh doanh XNK, NH giải ngân được nguồn vốn ngoại tệ huy động. (2) Nguồn cung ngoại tệ của các NH tăng (do DN vay vốn ngoại tệ rồi bán lại cho NH để lấy tiền đồng) khiến giảm sức ép lên tỉ giá và NHNN có điều kiện mua ngoại tệ để tăng nguồn dự trữ ngoại hối (từ giữa tháng 4 đến nay, NHNN đã mua được trên 1,5 tỉ USD để tăng dự trữ). Nhưng bên cạnh đó cũng đang có những vấn đế rất đáng phải quan tâm theo dõi và phải có những biện pháp phòng ngừa.
Theo ý kiến của một NĐT: “Đối với các DN có nguồn thu USD thì không có vấn đề gì với điều kiện họ chỉ vay số lượng tối đa theo khả năng nguồn thu. Nhưng các DN khác vay USD rồi bán lại cho NH, như vậy nguồn USD của NH có thể quay vòng nhiều lần. Chẳng hạn, một NH có nguồn 100 triệu USD nếu NH cho vay hết 100 triệu USD rồi mua lại và lại tiếp tục cho vay và mua lại rồi cho vay, như vậy đã tạo ra nguồn cung ảo rất lớn. Sau này, khi đến hạn thanh toán, các DN ào ạt quay lại mua USD, nhưng nếu NH chỉ đáp ứng được một phần USD đã cho vay ra thì hậu quả sẽ ra sao?”.
Biến động xấu về tỉ giá trên thị trường trong nước vẫn có thể xảy ra nếu VN không cải thiện được cán cân thương mại (điều lo ngại này đang trở thành hiện hữu khi mà khủng hoảng nợ công đang lan rộng ở Châu Âu - một thị trường xuất khẩu quan trọng của VN) và khả năng tăng giá USD nếu lạm phát VND cao vào cuối năm.
Một rủi ro nữa cũng đang lớn dần là lãi suất kinh doanh VND đang có xu hướng giảm ngày càng rõ ràng hơn. Một khi chênh lệch LS giữa VND và USD thu hẹp lại thì khả năng “đảo chiều” từ vay USD về lại vay VND là rất cao. Lúc đó các DN sẽ đua nhau mua USD trả nợ NH. Nếu thời điểm nhu cầu vốn “đảo chiều” gần/ hoặc trùng với thời điểm cuối năm khi nhu cầu ngoại tệ nhập khẩu tăng mạnh và tình hình xuất khẩu chưa được cải thiện thì cung-cầu ngoại tệ mất cân bằng sẽ gây sức ép mạnh lên tỉ giá và rủi ro của cả NH và DN là điều không thể tránh khỏi.
Việc NHNN mua USD tăng dự trữ ngoại hối cũng có vấn đề mặt trái. Mua USD nghĩa là NHNN phải xuất VND, hành động này sẽ làm tăng cung tiền trong lưu thông, mà nguồn tiền này đã đưa ra lưu thông rồi rất khó quay về bởi đây không phải là khoản cho NHTM vay. Muốn rút tiền về NHNN chỉ còn cách bán ngoại tệ thu VND về. Việc tăng cung tiền có làm tăng nguy cơ lạm phát không có lẽ không khó trả lời (cuối năm 2007, khi NHNN bỏ ra một lượng tiền lớn để mua vài tỉ USD vừa ổn định tỉ giá,vừa để tăng dự trữ ngoại hối cũng được giới phân tích đánh giá là một trong các yếu tố để cho lạm phát tăng cao trong năm 2008).
Hoạt động tín dụng ngân hàng, về cơ bản cho đến nay vẫn khá ổn định, nhưng tín dụng ngoại tệ và cho vay BĐS tăng cao đang tiềm ẩn những rủi ro đòi hỏi NHNN, các NHTM và bản thân các DN phải theo dõi chặt và tính toán các phương án xử lý những tình huống xấu có thể xảy ra.
Nguồn: Tuấn Anh - Lao Động
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét